Kürk mantolar

Kürk mantolar
Tatlıses'i
de
kovacağız...,
demişti
gazinocu.
Buna sebep
olan olay
neydi?
Olay gecesi saat
23.00. Kocaman siyah oto
gazinonun önünde "zınk" diye
fren yapmıştı. Şoför fırlamış ve
"Hooop!.. Gümüşhane mebusu
geldi" demişti.
Milletvekili tek başınaydı "Bi viski,
biraz meyva çuccuğum" demişti
şefe "Onları dinleyip kalkiciim.."
İlk sahneye çıkan kadın şarkı
söylemiyor, Tekirdağ
fabrikasında rakı damıtıyordu.
Sonra sıra, sanatçıların erkek
olanına gelmişti.
Yine şakımıştı Bursa'dan doğan
güneş ve milletvekilini
selamlamayı ihmal etmemişti. Hafif
rujlu dudaklarını büzmüş,
gözlerini de kaçamak yapan bir
cariye gibi süzmüştü.
Beyfendi onları dinledikten sonra
rahatlamıştı. Sinirleri ancak
müzikle gevşeyebilirdi. Çünkü, o
sabah yapılan toplantıda
başbakan, bütün milletvekillerini
haşlamıştı:
"-Çalışın, muhalefet ilerliyor!.."
"-Hesabı ver yavrum" dedi
garsona.
Hesap geldi, mebus bey şöyle bir
baktı... Sonra doğruldu. O ne?
130 lira. Hesap pusulasında "130
lira" yazıyordu.
-Bu hesap ne? 130 lira olur mu?
Yüz kişi karnını doyurur bu
parayla. Neyse, ben size
gösteririm adam kazıklamayı.."
dedi.
Parayı masanın üstüne fırlattı ve
öfkeyle çıktı gazinodan...
Şef, söylendi ardından "-Biz
burada pilav üstü kuru
satmıyoruz beyim. Zeki Müren ile
Müzeyyen Senar'ı dinledin..".
Ertesi gün, kazıkçı gazinoya
dersini verecek ortam hazırdı.
Başbakan, Vehbi Koç beyin
davetlisi olarak Divan Oteli'ni
açacaktı. Kendisi de davetliydi.
İşte, Divan'ın muhteşem Türk
mutfağı damaklara konferans
veriyordu. Lezzetin verdiği keyfi
fırsat bilen Gümüşhane
milletvekili valinin kulağına
fıslamıştı. "İki viski, bir meyvaya
130 liramı aldılar".
Vali Fahrettin Kerim Gökay
viskiyi duyunca kızdı ama, belli
etmedi. Alkol düşmanıydı.
Sarhoşları yakalardı o vali ve
bellerinden su aldırırdı. Valinin
alkol düşmanlığı yanında, bir ünlü
tarafı da boyunun kısalığıydı. Bu
yüzden akşamcılar küçük boy
rakıya "vali" adını takmıştı.
1956 yılı Türkiye'nin önemli
dönemeçlerindendi. Amerika'nın
"Sovyetlere kaymasınlar" amaçlı
Marshall yardımı bol kepçe bize
de verilmişti. Bir de, İsmet
İnönü'nün bıraktığı dopdolu
hazine, Gümüşhane milletvekilinin
iktidardaki Demokrat Parti'sine
kalmıştı.
Ancak; Anadolu'da açılan yollar
ve fabrikalar paraları yutmuştu.
Tam takır hazine yüzünden
başbakan "çalışamıyordu".
Gümüşhane milletvekilinin ismini
vermeyeceğim. Yakışıklı,
heyecanlı, zeki bir insandı.
Amcam ve dayımla birlikte
Beşiktaş takımında yöneticilik
yapmışlardı. Kartalların 5 defa
üstüste şampiyon olduğu
yıllarda... Beşiktaş'ın efsane
diktatörü Arap Sadri (Usuoğlu)
döneminde... O milletvekili vefat
etti.
Bebek Gazinosu ise muhteşem
bir programla kapılarını açmıştı:
Zeki Müren, Müzeyyen Senar,
Mediha Demirkıran, Nigar
Uluerer, Sema İçli, Tatlıses, Özer
Kardeşler ve Salahattin Pınar.
Gazino yenilenmişti. Tabak, çatal,
bıçak, bardak gibi servis
takımları en pahalısından
alınmıştı. Lüks istiyordu Türkiye
artık. 1940'lı savaş yıllarının
yokluğu, önce ihtiyaca para
harcamaya, sonra kaliteye, daha
sonra beğeniye, şimdi de lüks
peşinde koşmaya dönüşmüştü.
Herşeye rağmen 1956'da
enflasyon 11. 8 idi.
Amerikan yardımı ile hazinenin
parası ortaya saçılınca
Türkiye'de taşlar yerinden
oynamıştı. Anadolu tüccarı
gelişmişti. Yeni bir orta sınıf
doğmuştu.
Başbakan Adnan Menderes
"modernizasyon" amacındaydı.
Çağdaş ticaret ruhu yükselsin,
sanayi yatırımı yapılsın, taşralı
tüccar İstanbul ezikliğini yensin
istiyordu.
İstanbul'un, gayrimüslim ağırlıklı
elit tabakasını deliyordu taşralı.
Onların da parası vardı. Tenis
kortlu evler, saraylar
yaptırmaya başladılar
İstanbul'da...
Tüketim kültürü yerleşiyordu.
Eğlencenin pahalısını da birlikte
getirecekti.
Tüketici kültürünün imkanları ve
"para"lanmak yeni zenginlerde
bir arzu yaratırdı: Farklı olmak.
1956'nın Türkiye'sinde kendine
özel bir "burjuva sınıf kültürü"
ve "farklı kimlik" isteği dönemi
başlamıştı. "Farklı olmak, diğerini
beğenmemek, rekabet".
Cadillac, 56 Chevrolet İmpala
otolar, gayrimüslim kadınları
aşacak pahalı kürkler giymek,
mösyöler gibi papyon takmak ve
pahalı eğlence mekanlarında ön
sıraya oturmak...
Bütün bunlar, kullanıcıların
kültürel yetkinliğine bağlı
anlamlar kazanıyordu elbette...
Kaderciliğin ve tevekkülün hakim
olduğu müslüman toplumunda
"dünyevi simgecilik" kendini
gösteriyordu. Cadillac otosuna
veya kürküne aşık olmak gibi,
fakir fukaraya dağıtmak yerine
içkili lüks eğlence yerlerinde
para saçmak gibi...
İşte gazinolar bu sebeple
pahalıya ve yeni sınıfın gözlerini
kamaştırmaya yönelmişti. Zengin
tüketici olan yerde, lüks eğlence
tabiat kanunuydu. Gazinocu
"muhteşem kadro"suna
görkemine yakışır parayı gözünü
kırpmadan veriyordu. Zeki Müren
gecede 1.000 lira alan ilk
assolistti ve rekor kırıyordu.
Müzeyyen hanım için "Yevmiyesi
850 lira" diyorlardı ki, yine
korkunç para.
Sanatçılara bu kadar astronomik
yevmiyeler ödeyen gazinocu
şimdi ne yapsın. Hesap
pusulalarını kek gibi kabartacaktı
elbette.
Bir yerine iki assolist dinliyorsa
müşteri, ödeyeceği para da
duble olmalıydı.
Mebus bey öyle düşünmüyordu,
valiye "Beyfendi, şu gazinocuya
ağır bir ders veriniz lütfen..."
diyordu.
Divan'ın tarihindeki ilk yemek
servisi yapılmaktaydı bir
yandan...
Başbakan ile birlikte ziyafete
katılan Devlet Bakanı Emin
Kalafat ile Başbakanlık Müsteşarı
Ahmet Salih Korur "Türkiye'ye
böyle bir müesseseyi
kazandıran" Vehbi beyi
kutlamaktaydı.
-Vali bey -git ne kadar
gazinocu varsa topla buraya-
dedi. O kadar!.." Böyle diyordu
komiser.
Loş salona bir hışımla girdi ki
vali... Elindeki kağıdı
parçalarcasına sallıyordu:
-İki viski, bir meyvaya 130 lira
hesap alınmış." Böyle dedi ve
yüreklerine darbeyi indirdi:
-Bundan böyle çift porsiyon
uygulaması kalkmıştır!..
Neee!.. Çift porsiyon yasaklandı
mı?
İşte şimdi yanmışlardı. Kazığın
kılıfını çıkarmıştı vali.
Oysa gazinocular hesap
pusulalarını şişiriyorlar, müşteri
pahalı bulduğunda "Çift porsiyon
yediniz beyim" diyorlardı. Siz ne
kadar "Teessüf ederim" deseniz
de, parayı söke söke alıyorlardı.
Gazinocular yeni karar üzerine
kadrolarını dağıttılar, daralttılar.
Zeki Müren'in kadrosundaki,
geleceğin büyük sanatçısı denilen
Necla Tatlıses de işinden
çıkarılıyordu. Kimbilir nerede?
130 liralık hesap pusulası
sanatçıları ve gazinocuları alt
üst etmişti. Öyle ama,
Gümüşhane milletvekili haksız
mıydı?
İş Bankası'nın 1956 yılı muazzam
ikramiye planı 875 bin liraydı.
Düşünün 130 liranın ne para
olduğunu? Hele, hele İstanbul
Bahçelievler'de bir arsa 30 liraya
satılırken...
Milletvekiline 130 lira hesap
çıkarılmazdan bir hafta önce, bir
dükkanın kasasını kırarak 127
lira çalan hırsıza 3 yıl, iki ay, 10
gün hapis cezası verilmişti. İzmir
Adliyesinin Ocak 1956
dosyalarında bu cezanın
kayıtlarını bulabilirsiniz.
"Küçük hırsızları asıp yok
ederler.
Büyükleri çok ilerlemiştir,
Ülkeleri ve sarayları
yönetiyorlar" GOETHE
TEVFİK YENER